Django mı FastAPI mı? Karar verirken baktığımız altı şey

“Django mı FastAPI mı” sorusu genellikle yanlış soruluyor. İkisi rakip değil; farklı iki soruna verilmiş cevaplar. Django “bir web ürününü baştan sona kurmam gerekiyor” sorusuna, FastAPI ise “hızlı, tip güvenli bir API katmanına ihtiyacım var” sorusuna cevap veriyor.

Aşağıdaki altı başlık, bir projeye başlarken gerçekten baktığımız kriterler. Sıralama önem sırasına göre.

1. Ürünün şekli

Bu tek başına kararın yarısıdır.

Django, içinde kullanıcı hesabı, izinler, yönetim paneli ve form akışları olan bir üründe açık ara öndedir. Bunları kutudan çıkar çıkmaz getirir. Bir iç operasyon aracını Django ile üç günde ayağa kaldırabilirsiniz; aynı işi FastAPI ile yapmak, kimlik doğrulamadan admin arayüzüne kadar her parçayı elle kurmak demektir.

FastAPI, arayüzü başka bir katmanın (React, Next.js, mobil uygulama) sağladığı, kendisinin yalnızca veri döndürdüğü sistemlerde öndedir. Bir mobil uygulamanın arka ucu, bir ödeme entegrasyon servisi, bir model çıkarım (inference) katmanı — bunlar FastAPI’nin doğal alanıdır.

Pratik kural: yönetim paneli isteniyorsa Django, istenmiyorsa muhtemelen FastAPI.

2. Eşzamanlılık ve gerçek performans

FastAPI’nin hızlı olduğu doğru, ama bu hız çoğu projede söylendiği yerden gelmiyor.

Framework’ün kendi işlem süresi, tipik bir istekte toplam sürenin çok küçük bir parçasıdır. Asıl süre veritabanı sorgusunda, dış API çağrısında ve şablon üretiminde geçer. Sayfanız 400 ms’de dönüyorsa ve bunun 380 ms’i veritabanındaysa, framework değiştirmek size 20 ms’in bir kısmını kazandırır.

FastAPI’nin gerçek avantajı eşzamanlılıkta ortaya çıkar: uzun süren dış çağrılar (LLM istekleri, üçüncü taraf API’ler, dosya işleme) sırasında async yapı, aynı donanımda çok daha fazla eşzamanlı bağlantıyı taşır. Bir yapay zekâ iş akışında modelden yanıt beklerken sunucunun boşta durmaması ciddi bir farktır.

Django 4.1’den beri asenkron görünümleri destekliyor, ancak ORM tarafındaki asenkron desteği hâlâ FastAPI + SQLAlchemy kombinasyonunun olgunluğunda değil. Yoğun asenkron iş yükü varsa bu fark hissedilir.

3. Veri katmanı

Django ORM üretkenlik açısından güçlüdür: göçler (migrations) framework’ün içindedir, model tanımı tek yerdedir, admin paneli bu modelden otomatik üretilir. Karmaşık sorgularda zaman zaman ham SQL’e inmek gerekir, ama günlük işin %90’ını rahatça karşılar.

FastAPI’de veri katmanı sizin seçiminizdir; pratikte SQLAlchemy 2.0 + Alembic. Daha fazla kurulum işi, karşılığında daha fazla kontrol. Karmaşık ilişkisel sorgular ve tip güvenliği tarafında SQLAlchemy 2.0’ın modern API’si oldukça iyidir.

Vektör arama (pgvector), zaman serisi ya da alışılmadık veri modelleri kullanacaksanız SQLAlchemy’nin esnekliği işinizi kolaylaştırır.

4. Tip güvenliği ve API sözleşmesi

Burada FastAPI net biçimde öndedir ve bu, ekip büyüdükçe daha çok önem kazanır.

FastAPI, Pydantic modellerinden OpenAPI şemasını otomatik üretir. Bunun pratik sonucu şudur: önyüz ekibi API istemcisini şemadan üretebilir, sözleşme değiştiğinde derleme hatası alırsınız, ve dokümantasyon kodla birlikte güncel kalır. “Backend alan adını değiştirmiş, kimse söylememiş” sınıfı hataların çoğu bu şekilde ortadan kalkar.

Django tarafında aynı sonuca Django REST Framework + drf-spectacular ile ulaşılabilir, ancak bu ek bir katman ve ek bir bakım yüküdür.

5. Ekip ve devir kolaylığı

Django’nun yapısı dayatması bir kısıt gibi görünür, aslında bir armağandır. Django projeleri birbirine benzer: models.py nerede, views.py ne yapar, ayarlar nerede durur — hepsi tahmin edilebilir. Projeyi devralan yeni bir geliştirici bir gün içinde yön bulur.

FastAPI hiçbir yapı dayatmaz. İyi kurulmuş bir FastAPI projesi zevkli, kötü kurulmuş olanı ise gezinmesi zor bir dosya yığınıdır. Küçük ve deneyimli bir ekipte bu özgürlük avantaj; büyüyen ya da sık el değiştiren bir ekipte risktir.

Bir müşteriye teslim edeceğimiz ve başka bir ekibin devralabileceği bir üründe bu madde tek başına kararı Django’ya çevirebiliyor.

6. Bakım maliyeti

Django’nun LTS sürümleri üç yıl güvenlik desteği alır ve yükseltme yolu iyi belgelenmiştir. Uzun ömürlü, düşük değişim hızlı iç sistemlerde bu ciddi bir avantajdır.

FastAPI hızlı gelişiyor; sürüm geçişleri genelde sorunsuz ama ekosistemi (SQLAlchemy, Pydantic, Alembic) siz bir arada tutmak zorundasınız. Pydantic v1 → v2 geçişi birçok ekip için sürpriz bir maliyet olmuştu.

Karar tablosu

Durum	Tercihimiz
Yönetim paneli ve içerik yönetimi gerekiyor	Django
Mobil uygulama / SPA arka ucu	FastAPI
Uzun süren dış çağrılar, LLM iş akışları	FastAPI
Karmaşık izin ve rol yapısı	Django
E-ticaret, sipariş, fatura akışları	Django
Yüksek eşzamanlı, hafif servis	FastAPI
Ekip küçük, ürün uzun ömürlü, devredilecek	Django
Mevcut sisteme eklenen ince API katmanı	FastAPI

İkisini birlikte kullanmak

Sıkça yaptığımız üçüncü seçenek: Django ana ürün, FastAPI yan servis.

Sipariş yönetimi, kullanıcılar ve yönetim paneli Django’da durur; yapay zekâ çıkarımı, doküman işleme ya da yoğun eşzamanlılık isteyen uçlar ayrı bir FastAPI servisine taşınır. İkisi aynı PostgreSQL veritabanını ya da bir mesaj kuyruğunu paylaşır.

Bu, “hangisi daha iyi” sorusunu tamamen ortadan kaldırır ve her iki tarafın güçlü yanını kullanmanızı sağlar. Ek maliyeti iki servisi de dağıtmak ve izlemektir — CI/CD hattı doğru kurulduğunda bu maliyet düşüktür.

Özet

Framework seçimi bir kimlik meselesi değil, bir kısıt eşleştirme işidir. Ürünün şekline bakın, ekibin büyüklüğünü hesaba katın, beş yıl sonra bu kodu kimin okuyacağını düşünün.

Eğer kararsız kaldıysanız ve projeniz bir yönetim paneli içeriyorsa, Django ile başlayın. Sonradan bir FastAPI servisi eklemek kolaydır; sonradan Django’nun getirdiği her şeyi elle yazmak değildir.

Kendi projenizde bu kararı vermeniz gerekiyorsa bize yazın — kapsamınıza bakıp gerekçeli bir öneri çıkaralım.